سال ۲۰۲۶ باید سال اتحاد جهانی برای ایمنی هوش مصنوعی باشد

ایسنا/لازم نیست غیب‌گو باشید تا بدانید که سال آینده شاهد پیشرفت‌های بیشتری در هوش مصنوعی خواهیم بود، زیرا مدل‌ها، نشریات و اختراعات به‌روز و جدید همچنان به گسترش بی‌وقفه خود ادامه می‌دهند. اگر روندهای فعلی را یک راهنمای قابل اعتماد در نظر بگیریم، بسیاری از کشورها نیز قوانین و مقررات بیشتری در رابطه با هوش مصنوعی وضع خواهند کرد. بنابراین سال ۲۰۲۶ باید شاهد پیشرفت بیشتری در وضع چنین قوانینی باشیم.

براساس گزارش شاخص هوش مصنوعی سال ۲۰۲۵ که توسط محققان دانشگاه استنفورد در کالیفرنیا تهیه شده است، در سال ۲۰۲۳، دستکم ۳۰ قانون از این دست در سراسر جهان تصویب شد. سال بعد نیز ۴۰ قانون دیگر به این تعداد اضافه شد.

به نقل از نیچر در طول چند سال گذشته، قانونگذاری در حوزه هوش مصنوعی در منطقه شرق آسیا و اقیانوس آرام، اروپا و ایالت‌های مختلف آمریکا، پر کارترین بخش بوده است. در مجموع، ایالت‌های آمریکا در سال ۲۰۲۴، ۸۲ لایحه مرتبط با هوش مصنوعی را تصویب کردند. اما برخی نقاط قابل توجه نیز وجود دارد که فعالیت نسبتا کمی داشته‌اند. در کشورهای کم ‌درآمد و با درآمد متوسط ‌رو به پایین این روند با فعالیت کمی همراه بود. در همین حال، دولت فدرال ایالات متحده با لغو کارهای مربوط به سیاست هوش مصنوعی و به چالش کشیدن قوانین هوش مصنوعی در سطح ایالت، در حال مقابله با این روند است.

امسال باید سالی باشد که کشورهای کم ‌درآمد بیشتری شروع به تنظیم مقررات فناوری‌های هوش مصنوعی کنند و ایالات متحده از خطرات رویکرد خود متقاعد شود. این کشور یکی از بزرگترین بازارهای فناوری‌های هوش مصنوعی است و مردم در سراسر جهان از مدل‌هایی استفاده می‌کنند که عمدتا توسط شرکت‌های آمریکایی توسعه یافته‌اند. همه ملت‌ها، صرف نظر از جایگاهشان در طیف تولیدکنندگان و مصرف‌کنندگان، به قوانین و سیاست‌های هوش مصنوعی نیاز دارند. تصور اینکه فناوری‌های مورد استفاده در انرژی، تولید مواد غذایی، داروسازی یا ارتباطات خارج از محدوده مقررات ایمنی باشند، غیرممکن است. همین امر باید در مورد هوش مصنوعی نیز صادق باشد.

یک اجماع بین‌المللی رو به رشد وجود دارد. به عنوان مثال، مقامات چین، همانند بسیاری از کشورهای اروپایی، مقررات هوش مصنوعی را بسیار جدی می‌گیرند. انتظار می‌رود اکثر قوانین قانون هوش مصنوعی اتحادیه اروپا در ماه اوت به اجرا درآیند. در سال ۲۰۲۴، اتحادیه آفریقا راهنمایی‌هایی را برای سیاست‌گذاری هوش مصنوعی در سطح قاره منتشر کرد. همچنین اقداماتی برای ایجاد یک سازمان جهانی برای همکاری در زمینه هوش مصنوعی، احتمالا از طریق سازمان ملل متحد، در حال انجام است.

طیف گسترده‌ای از قوانین و مقررات ملی و منطقه‌ای در حال اجرا یا در حال تدوین هستند. به عنوان مثال، برخی از کشورها به دنبال ممنوعیت ویدیوهای «جعل عمیق» هستند. این باید یک هدف جهانی باشد. شرکت‌ها همچنین باید جزئیات داده‌های مورد استفاده برای آموزش مدل‌ها را ارائه دهند و باید اطمینان حاصل کنند که حق چاپ در فرآیند آموزش رعایت می‌شود. هدف اصلی باید دستیابی به مقرراتی مشابه مقررات حاکم بر سایر فناوری‌های عمومی باشد. توسعه‌دهندگان هوش مصنوعی که اکثر آنها شرکت‌ها هستند باید به طور شفاف نحوه کار محصولات خود را توضیح دهند، نشان دهند که مدل‌های آنها از طریق روش‌های قانونی تولید شده است و نشان دهند که این فناوری ایمن است و مسئولیت خطرات و آسیب‌ها بر عهده آنهاست. شفافیت از سوی محققان نیز مورد نیاز است و تعداد بیشتری از آنها باید مدل‌های خود را در مقالات داوری شده توسط همتایان منتشر کنند.

آژانس سیاست تجاری سازمان ملل برای کشورهای کم ‌درآمد و متوسط، دو سوم کشورهای پردرآمد و ۳۰ درصد کشورهای با درآمد متوسط ‌تا پایان سال ۲۰۲۳ سیاست‌ها یا استراتژی‌های هوش مصنوعی را تدوین کرده بودند، اما کمی بیش از ۱۰ درصد کشورهای کم ‌درآمد این کار را انجام داده بودند. این کشورها باید در تلاش‌های خود برای تنظیم مقررات هوش مصنوعی حمایت شوند.

دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا، به محض روی کار آمدن، برنامه‌ای را که توسط دولت قبلی تنظیم شده بود و از طریق آن موسسه ملی استاندارد و فناوری شروع به تدوین استانداردهای هوش مصنوعی با شرکت‌های فناوری کرده بود، لغو کرد. در ماه دسامبر، یک فرمان اجرایی صادر شد که قوانین ایالتی مغایر با سیاست هوش مصنوعی کاخ سفید را ممنوع می‌کرد.

به نظر می‌رسد رهبران برخی از شرکت‌های فناوری از این مسیر حرکت راضی هستند. اما برخی دیگر می‌دانند که مقررات خوب به شرکت‌ها ثبات در استانداردها را می‌دهد و به آنها اجازه می‌دهد تا برای درازمدت برنامه‌ریزی قابل پیش‌بینی داشته باشند. مقررات جزئی یا عدم وجود هیچ مقرراتی، نه به نفع آنها و نه به نفع مشتریانشان است.

کارمندان دولت که در سازمان‌های نظارتی کار می‌کنند، می‌دانند که مقررات بهتری مورد نیاز است، هم برای محافظت از مردم، به ویژه کودکان، در برابر آسیب و هم برای اطمینان خاطر مصرف‌کنندگان. آن‌ها می‌توانند ببینند که اضطراب عمومی قابل توجهی در مورد خطرات هوش مصنوعی وجود دارد، که بخشی از آن به دلیل جاه‌طلبی اعلام شده شرکت‌ها برای کار بر روی هوش مصنوعی عمومی است. و آن‌ها می‌توانند صدای کسانی را در جامعه تحقیقاتی هوش مصنوعی، از جمله برخی از پیشگامان این حوزه، بشنوند که در مورد خطرات وجودی احتمالی ناشی از هوش مصنوعی غیرقابل کنترل هشدار می‌دهند.

مقامات دولت ترامپ گفته‌اند که این مقررات، ایالات متحده را در معرض خطر شکست در رقابت هوش مصنوعی با چین قرار می‌دهد. اما، همانطور که گروه خبری نیچر گزارش داده است، چین در حال بررسی مسیر جایگزینی برای نوآوری است. شرکت‌های هوش مصنوعی این کشور در حال تولید محصولات نوآورانه هستند، از فناوری‌هایی استفاده می‌کنند که نسبت به همتایان آمریکایی خود، بازتر هستند و در حال تلاش برای وضع مقررات سراسری هستند که مستلزم افشای بیشتر اطلاعات است.

شرکت‌های فناوری می‌دانند که مدل‌های کسب‌وکارشان به همکاری عمومی متکی است، به‌ویژه در مورد دسترسی به داده‌ها. اگر مردم اعتماد خود را نسبت به ایمن بودن داده‌هایشان و استفاده مسئولانه از آنها از دست بدهند، یا متوجه شوند که محصولات هوش مصنوعی به مردم آسیب می‌رساند، این همکاری از بین خواهد رفت.

هوش مصنوعی به طور بالقوه یک فناوری متحول کننده است. با این حال، ما نمی‌دانیم که این امر چگونه آشکار خواهد شد یا چه تأثیری خواهد داشت. بسیاری از کشورها به درستی محتاط هستند و خطرات را ارزیابی می‌کنند، اما انسجام بیشتری در سیاست‌گذاری مورد نیاز است. ملت‌ها باید با هم همکاری کنند تا سیاست‌هایی را طراحی کنند که نه تنها توسعه را ممکن می‌سازد، بلکه شامل موانع نیز می‌شود. سال ۲۰۲۶ باید سالی باشد که همه در این مورد توافق دارند.